Przepuklina krążka międzykręgowego, potocznie określana jako przepuklina dysku, jest jedną z częstych przyczyn bólu kręgosłupa oraz bólu promieniującego do kończyny. W odcinku lędźwiowym może powodować rwę kulszową, ból pośladka, drętwienie nogi, mrowienie lub osłabienie siły mięśniowej.

Przepuklina krążka międzykręgowego w Poznaniu jest częstym powodem konsultacji u pacjentów z bólem kręgosłupa lędźwiowego, bólem promieniującym do nogi lub objawami neurologicznymi. Właściwe leczenie wymaga nie tylko oceny opisu rezonansu magnetycznego, ale przede wszystkim badania pacjenta oraz porównania objawów z obrazami MRI lub TK.

Nie każda przepuklina krążka międzykręgowego wymaga operacji. W wielu przypadkach możliwe jest leczenie bólu kręgosłupa bez operacji, obejmujące farmakoterapię, rehabilitację, modyfikację aktywności oraz wybrane procedury małoinwazyjne. Leczenie operacyjne rozważa się przy niedowładzie, objawach alarmowych, istotnym ucisku struktur nerwowych lub braku poprawy mimo prawidłowego leczenia.

Czym jest przepuklina krążka międzykręgowego?

Krążek międzykręgowy znajduje się pomiędzy trzonami kręgów i pełni funkcję amortyzatora. Składa się z części zewnętrznej, czyli pierścienia włóknistego, oraz części wewnętrznej, nazywanej jądrem miażdżystym. W przebiegu zmian przeciążeniowych lub zwyrodnieniowych może dojść do uszkodzenia krążka i przemieszczenia jego fragmentu.

Przepuklina krążka międzykręgowego oznacza sytuację, w której fragment dysku przemieszcza się poza swoje prawidłowe położenie. Jeżeli drażni lub uciska korzeń nerwowy, może powodować ból promieniujący do kończyny, drętwienie, mrowienie lub osłabienie siły mięśniowej.

Przepuklina najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego kręgosłupa, szczególnie poziomów L4-L5 oraz L5-S1. Może jednak występować również w odcinku szyjnym, gdzie objawy mogą promieniować do kończyny górnej.

Przepuklina, wypuklina i dyskopatia – czym się różnią?

Pacjenci często spotykają w opisach badań pojęcia takie jak dyskopatia, protruzja, wypuklina lub przepuklina krążka międzykręgowego. Dyskopatia jest pojęciem szerszym i oznacza chorobę lub uszkodzenie krążka międzykręgowego.

Wypuklina zwykle oznacza uwypuklenie krążka bez całkowitego przerwania jego struktur, natomiast przepuklina oznacza bardziej zaawansowane przemieszczenie materiału dyskowego. Znaczenie kliniczne zależy jednak nie tylko od opisu badania, ale przede wszystkim od objawów pacjenta i tego, czy zmiana uciska struktury nerwowe.

Najczęstsze przyczyny przepukliny krążka międzykręgowego

Przepuklina krążka międzykręgowego może pojawić się nagle, na przykład po schyleniu, podniesieniu ciężaru lub gwałtownym ruchu. U wielu pacjentów jest jednak efektem długotrwałych zmian przeciążeniowych.

Do czynników sprzyjających należą:

• długotrwała praca w pozycji siedzącej,
• przeciążenia kręgosłupa,
• nieprawidłowa technika podnoszenia ciężarów,
• brak regularnej aktywności fizycznej,
• osłabienie mięśni stabilizujących tułów,
• nadwaga i otyłość,
• palenie tytoniu,
• wcześniejsze urazy kręgosłupa,
• zmiany zwyrodnieniowe krążków międzykręgowych.

Objawy przepukliny krążka międzykręgowego

Objawy zależą od lokalizacji przepukliny oraz od tego, czy dochodzi do ucisku korzenia nerwowego. U części pacjentów przepuklina widoczna w MRI nie powoduje istotnych dolegliwości. U innych może wywoływać silny ból i objawy neurologiczne.

Najczęstsze objawy przepukliny lędźwiowej to:

• ból kręgosłupa lędźwiowego,
• ból promieniujący do pośladka, uda, łydki lub stopy,
• rwa kulszowa,
• drętwienie kończyny dolnej,
• mrowienie lub uczucie przechodzenia prądu,
• osłabienie siły mięśniowej,
• trudność w chodzeniu na palcach lub piętach,
• nasilenie bólu przy siedzeniu, kaszlu, kichaniu lub pochylaniu.

W odcinku szyjnym przepuklina może powodować ból szyi, ból promieniujący do barku lub ręki, drętwienie palców, mrowienie albo osłabienie chwytu.

Przepuklina krążka międzykręgowego a rwa kulszowa

Przepuklina krążka międzykręgowego jest jedną z najczęstszych przyczyn rwy kulszowej. Do rwy kulszowej dochodzi wtedy, gdy przemieszczony fragment dysku drażni lub uciska korzeń nerwowy w odcinku lędźwiowo-krzyżowym.

Typowym objawem jest ból promieniujący od dolnej części pleców przez pośladek do kończyny dolnej. Ból może się nasilać przy siedzeniu, pochylaniu, kaszlu lub kichaniu. Czasem towarzyszy mu drętwienie, mrowienie albo osłabienie mięśni.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Konsultacja jest wskazana, gdy ból kręgosłupa promieniuje do kończyny, utrzymuje się mimo leczenia, nawraca albo ogranicza codzienne funkcjonowanie. Szczególnie ważna jest ocena specjalistyczna, jeśli pojawia się drętwienie, mrowienie, osłabienie siły mięśniowej lub zaburzenia chodu.

Ortopeda zajmujący się leczeniem kręgosłupa w Poznaniu może ocenić, czy objawy wynikają z przepukliny krążka międzykręgowego, dyskopatii, stenozy kanału kręgowego, zmian zwyrodnieniowych czy innej przyczyny.

Objawy alarmowe

Niektóre objawy wymagają pilnej konsultacji, ponieważ mogą świadczyć o istotnym ucisku struktur nerwowych.

• narastający niedowład kończyny,
• opadanie stopy,
• zaburzenia oddawania moczu lub stolca,
• drętwienie okolicy krocza,
• utrata czucia w jednej lub obu kończynach,
• szybko nasilające się objawy neurologiczne,
• silny ból nieustępujący mimo leczenia,
• ból po poważnym urazie.

Diagnostyka przepukliny krążka międzykręgowego

Diagnostyka rozpoczyna się od rozmowy z pacjentem i badania klinicznego. Lekarz ocenia lokalizację bólu, kierunek promieniowania, siłę mięśniową, czucie, odruchy oraz objawy wskazujące na podrażnienie korzeni nerwowych.

Najważniejszym badaniem obrazowym jest rezonans magnetyczny kręgosłupa. MRI pozwala ocenić krążki międzykręgowe, przepuklinę dysku, kanał kręgowy, otwory międzykręgowe oraz stopień ucisku struktur nerwowych.

W wybranych przypadkach pomocne mogą być również:

• tomografia komputerowa,
• RTG kręgosłupa,
• RTG czynnościowe,
• badania neurofizjologiczne, np. EMG.

Kluczowe znaczenie ma korelacja obrazu MRI z objawami pacjenta. Samo stwierdzenie przepukliny w opisie badania nie oznacza automatycznie konieczności operacji.

Leczenie przepukliny krążka międzykręgowego

Leczenie zależy od nasilenia objawów, stopnia ucisku struktur nerwowych oraz obecności objawów neurologicznych. U wielu pacjentów możliwe jest leczenie bez operacji, szczególnie jeśli nie występuje narastający niedowład ani objawy alarmowe.

Leczenie bez operacji

Leczenie zachowawcze może obejmować farmakoterapię przeciwbólową i przeciwzapalną, rehabilitację, modyfikację aktywności oraz stopniowy powrót do ruchu. Długotrwałe leżenie zwykle nie jest korzystne, ponieważ może prowadzić do osłabienia mięśni i wydłużenia powrotu do sprawności.

Rehabilitacja powinna być dobrana indywidualnie. Inne postępowanie będzie właściwe w ostrej fazie bólu korzeniowego, a inne przy bólu przewlekłym lub po ustąpieniu ostrych objawów.

Małoinwazyjne leczenie bólu

U wybranych pacjentów z bólem korzeniowym można rozważyć małoinwazyjne procedury leczenia bólu, takie jak zastrzyk nadtwardówkowy lub selektywne blokady korzeni nerwowych. Celem jest zmniejszenie bólu i stanu zapalnego w okolicy podrażnionych struktur nerwowych.

Decyzja o takim leczeniu wymaga badania pacjenta oraz analizy obrazów MRI lub TK.

Kiedy potrzebna jest operacja?

Leczenie operacyjne rozważa się przy narastającym niedowładzie, opadaniu stopy, objawach zespołu ogona końskiego, istotnym ucisku struktur nerwowych albo silnym bólu utrzymującym się mimo prawidłowo prowadzonego leczenia zachowawczego i małoinwazyjnego.

Celem operacji jest usunięcie przyczyny ucisku i odbarczenie struktur nerwowych. Zakres zabiegu zależy od lokalizacji przepukliny, objawów pacjenta oraz wyników badań obrazowych.

Przepuklina krążka międzykręgowego – leczenie w Poznaniu

W przypadku przepukliny krążka międzykręgowego najważniejsze jest ustalenie, czy zmiana widoczna w badaniu rzeczywiście odpowiada objawom pacjenta. Dopiero połączenie badania klinicznego, objawów neurologicznych oraz analizy MRI pozwala dobrać odpowiednie leczenie.

Leczenie może obejmować postępowanie zachowawcze, rehabilitację, małoinwazyjne leczenie bólu kręgosłupa albo kwalifikację do leczenia operacyjnego. Celem jest zmniejszenie bólu, poprawa funkcji i bezpieczny powrót do codziennej aktywności.

Jak przygotować się do wizyty?

Na konsultację warto zabrać:

• aktualny rezonans magnetyczny kręgosłupa,
• płytę lub dostęp online do obrazów MRI,
• wcześniejsze badania RTG, TK lub MRI,
• opisy badań obrazowych,
• listę stosowanych leków,
• informacje o dotychczasowym leczeniu,
• dokumentację z rehabilitacji,
• wypisy ze szpitala, jeśli były wykonywane zabiegi lub operacje kręgosłupa.

Najczęstsze pytania