Zastrzyk nadtwardówkowy (blokada nadtwardówkowa)
Małoinwazyjne leczenie bólu korzeniowego i rwy kulszowej pod kontrolą RTG
Co to jest zastrzyk nadtwardówkowy?
Zastrzyk nadtwardówkowy (inaczej blokada nadtwardówkowa, iniekcja do przestrzeni zewnątrzoponowej) to małoinwazyjny zabieg przeciwbólowy, polegający na podaniu leku (zazwyczaj sterydu i środka znieczulającego) w przestrzeń nadtwardówkową kręgosłupa — czyli w okolice korzeni nerwowych.
Celem zabiegu jest zmniejszenie stanu zapalnego, obrzęku i bólu pochodzącego z nerwów uciskanych lub podrażnionych np. w przebiegu dyskopatii.
Przed przystąpieniem do zabiegu pacjent przechodzi dokładny proces kwalifikacji, którego celem jest potwierdzenie, że ból pochodzi z okolic kręgosłupa i nerwów korzeniowych.
Etap ten obejmuje:
Szczegółowy wywiad lekarski
Lekarz ocenia:
- charakter, lokalizację i nasilenie bólu,
- czas jego trwania, czynniki nasilające i łagodzące,
- wcześniejsze leczenie (leki, rehabilitacja, zabiegi).
Badanie fizykalne
- ocena ruchomości kręgosłupa,
- obecność objawów korzeniowych (ból, drętwienie, osłabienie siły mięśniowej),
- testy neurologiczne i ortopedyczne.
Badania obrazowe
Rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografia komputerowa (CT) kręgosłupa pozwalają zlokalizować źródło bólu (np. przepuklinę krążka międzykręgowego, stenozę kanału kręgowego). Wyniki tych badań pomagają precyzyjnie określić, który poziom kręgosłupa wymaga leczenia.
Ocena ogólnego stanu zdrowia
- sprawdzenie chorób współistniejących,
- wykluczenie przeciwwskazań (np. zaburzeń krzepnięcia, infekcji, alergii na leki).
Omówienie zabiegu z pacjentem
- lekarz wyjaśnia przebieg, możliwe efekty i ryzyka,
- pacjent podpisuje świadomą zgodę na zabieg.
Dlaczego kwalifikacja jest tak ważna?
- Umożliwia dobór odpowiedniego poziomu i techniki podania leku,
- Zwiększa skuteczność i bezpieczeństwo zabiegu,
- Pozwala uniknąć niepotrzebnych interwencji, gdy ból ma inne źródło,
- Daje pacjentowi pełne zrozumienie celu i efektów terapii.
Główne wskazania do blokady nadtwardówkowej.
Dyskopatia
Ucisk wypukliny dysku na korzeń nerwowy powoduje ból promieniujący do kończyny (tzw. rwa).
Blokada zmniejsza stan zapalny i obrzęk wokół nerwu, przynosząc ulgę.
Zwężenie kanału kręgowego (stenoza)
Zmniejszenie przestrzeni w kanale kręgowym prowadzi do ucisku nerwów,
Objawia się bólem przy chodzeniu, drętwieniem nóg, uczuciem ciężkości.
Blokada pomaga zmniejszyć ból i poprawia tolerancję wysiłku.
Zespół bólowy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego
Przewlekły ból w dolnej części pleców, często o charakterze zapalnym,
Kiedy rehabilitacja i leki nie przynoszą wystarczającego efektu.
Bóle pourazowe i pooperacyjne kręgosłupa
Występujące po urazach, operacjach lub w przebiegu zmian zwyrodnieniowych,
Blokada redukuje ból i pozwala szybciej rozpocząć rehabilitację.
Zespoły neuralgiczne
Przewlekły ból nerwowy wynikający z podrażnienia korzeni nerwowych.
Efekt działania blokady nadtwardówkowej
Blokada nadtwardówkowa ma na celu zmniejszenie bólu, stanu zapalnego i obrzęku w obrębie nerwów kręgosłupa, które są uciskane lub podrażnione. Dzięki podaniu leku sterydowego (działającego przeciwzapalnie) oraz środka znieczulającego uzyskuje się miejscowe i często długotrwałe działanie przeciwbólowe.
Efekt przeciwbólowy może obejmować:
- redukcję bólu promieniującego do kończyny,
- poprawę ruchomości kręgosłupa,
- zmniejszenie napięcia mięśni przykręgosłupowych,
- poprawę jakości snu i funkcjonowania na co dzień.
Etapy zabiegu
KROK 1 – Przygotowanie pacjenta
Pacjent zostaje poinformowany o procedurze i wyraża zgodę. Skóra w miejscu wkłucia jest dezynfekowana.
KROK 2 – Znieczulenie miejscowe
Lekarz podaje niewielką ilość środka znieczulającego w skórę i tkanki podskórne, aby zmniejszyć dyskomfort przy dalszych etapach.
KROK 3 – Wprowadzenie igły pod kontrolą RTG
Specjalna igła jest wprowadzana pomiędzy kręgi, przez więzadło żółte, aż do przestrzeni nadtwardówkowej.
Dlaczego kontrola RTG jest tak ważna?
• zapewnia precyzję – pozwala dokładnie trafić w przestrzeń nadtwardówkową,
• gwarantuje bezpieczeństwo – minimalizuje ryzyko przypadkowego uszkodzenia struktur nerwowych lub naczyń,
• umożliwia kontrolę położenia igły i rozprzestrzeniania się leku,
• zwiększa skuteczność kliniczną zabiegu.
KROK 4 – Podanie leku
Lekarz powoli podaje lek (np. środek znieczulający miejscowo, steryd).
KROK 5 – Usunięcie igły i opatrunek
Igła jest usuwana, a miejsce wkłucia zabezpieczane jałowym opatrunkiem.
Pacjent zostaje obserwowany przez kilkanaście minut do godziny, aby upewnić się, że nie występują działania niepożądane.
Uwagi kliniczne
Blokada nadtwardówkowa jest zabiegiem małoinwazyjnym i bezpiecznym, wykonywanym w znieczuleniu miejscowym pod kontrolą RTG, co zapewnia wysoką precyzję i minimalizuje ryzyko powikłań. Pacjent po krótkiej obserwacji może opuścić gabinet.
Odpoczynek po zabiegu
Odpoczywaj przez 1–2 godziny po wykonaniu zastrzyku oraz przez pierwsze 24 godziny unikaj wysiłku fizycznego, natomiast w kolejnych dniach przez około 3–5 dni unikaj:
- dźwigania,
- skłonów,
- intensywnego wysiłku i gwałtownych ruchów.
Kierowanie samochodem jest bezpieczne po ustąpieniu ewentualnego osłabienia czy drętwienia, zazwyczaj następnego dnia.
Reakcje po zabiegu – co jest normalne
Możliwe są:
- uczucie drętwienia, mrowienia lub ciepła w kończynie albo okolicy kręgosłupa,
- niewielki ból lub tkliwość w miejscu wkłucia,
- przejściowy wzrost bólu w ciągu pierwszej doby,
- lekkie zawroty głowy lub uczucie słabości – ustępują zazwyczaj szybko.
Pełny efekt działania sterydu może pojawić się po 3–7 dniach, a czasem dopiero po 10–14 dniach.
Zwykle można kontynuować przyjmowane wcześniej leczenie, chyba że lekarz zaleci inaczej.
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?
Jeśli pojawi się:
- gorączka, dreszcze,
- narastający ból lub obrzęk w miejscu wkłucia,
- silny ból głowy nasilający się przy wstawaniu (może świadczyć o utracie płynu mózgowo-rdzeniowego),
- zaburzenia czucia lub ruchu kończyn,
- problemy z oddawaniem moczu lub stolca,
- objawy alergiczne (wysypka, duszność).
Umów konsultację kręgosłupa
Chcesz skonsultować ból kręgosłupa, wyniki MRI/TK lub zaplanować dalsze leczenie? Przejdź do kontaktu i umów wizytę.
Jeżeli utrzymuje się ból kręgosłupa w Poznaniu, nawracające dolegliwości lub ból promieniujący do kończyny dolnej, warto skonsultować objawy i wyniki badań ze specjalistą zajmującym się leczeniem kręgosłupa.


