Stenoza kręgosłupa – objawy, diagnostyka i leczenie w Poznaniu

Stenoza kręgosłupa, określana także jako stenoza kanału kręgowego, polega na zwężeniu przestrzeni, w której przebiegają struktury nerwowe. Najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego i może powodować ból pleców, ból pośladków, ból nóg, drętwienie, mrowienie, osłabienie kończyn dolnych oraz ograniczenie dystansu chodzenia.

Stenoza kręgosłupa w Poznaniu jest częstym powodem konsultacji u pacjentów, którzy zauważają, że chodzenie staje się coraz trudniejsze, a dolegliwości zmniejszają się po odpoczynku, siedzeniu lub pochyleniu tułowia do przodu. Taki obraz objawów może wskazywać na tzw. chromanie neurogenne, czyli dolegliwości kończyn dolnych wynikające z ucisku struktur nerwowych w kanale kręgowym.

Leczenie stenozy kręgosłupa powinno być dobrane do stopnia zwężenia kanału kręgowego, nasilenia objawów, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz wpływu dolegliwości na codzienne funkcjonowanie. U części pacjentów możliwe jest leczenie zachowawcze, rehabilitacja i leczenie bólu kręgosłupa bez operacji. W bardziej zaawansowanych przypadkach konieczna może być kwalifikacja do leczenia operacyjnego.

Czym jest stenoza kręgosłupa?

Stenoza kręgosłupa oznacza zwężenie kanału kręgowego, zachyłków bocznych lub otworów międzykręgowych. W tych przestrzeniach przebiegają struktury nerwowe: worek oponowy, korzenie nerwowe oraz naczynia. Jeżeli przestrzeń dla nerwów staje się zbyt mała, może dochodzić do ich podrażnienia lub ucisku.

Najczęściej stenoza kręgosłupa rozwija się stopniowo jako następstwo zmian zwyrodnieniowych. Z czasem dochodzi do przerostu stawów międzykręgowych, pogrubienia więzadeł, obniżenia wysokości krążków międzykręgowych, powstawania osteofitów oraz zwężenia przestrzeni, przez które przechodzą nerwy.

Stenoza może występować w odcinku lędźwiowym, szyjnym lub piersiowym. Najczęściej objawowa jest stenoza lędźwiowa, która powoduje ból i osłabienie kończyn dolnych podczas chodzenia. Stenoza szyjna może być groźniejsza, ponieważ może prowadzić do ucisku rdzenia kręgowego.

Stenoza kręgosłupa a stenoza kanału kręgowego

W praktyce pacjenci często używają określenia „stenoza kręgosłupa”, natomiast dokładniejszym terminem medycznym jest „stenoza kanału kręgowego”. Oba określenia odnoszą się do problemu zwężenia przestrzeni dla struktur nerwowych w obrębie kręgosłupa.

Zwężenie może dotyczyć centralnej części kanału kręgowego, zachyłków bocznych lub otworów międzykręgowych. Od lokalizacji zwężenia zależy charakter objawów: ból pleców, ból promieniujący do nogi, drętwienie, mrowienie, osłabienie kończyn lub ograniczenie chodzenia.

Najczęstsze przyczyny stenozy kręgosłupa

Stenoza kręgosłupa najczęściej jest wynikiem zmian zwyrodnieniowych, które rozwijają się przez wiele lat. U części pacjentów znaczenie mają również wrodzone warunki anatomiczne, wcześniejsze urazy lub przebyte operacje kręgosłupa.

Do najczęstszych przyczyn należą:

• zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa,
• przerost stawów międzykręgowych,
• pogrubienie więzadeł w kanale kręgowym,
• dyskopatia i obniżenie wysokości krążków międzykręgowych,
• przepuklina krążka międzykręgowego,
• osteofity, czyli wyrośla kostne,
• kręgozmyk,
• zwężenie otworów międzykręgowych,
• zmiany po przebytych operacjach kręgosłupa,
• wrodzone zwężenie kanału kręgowego.

Objawy stenozy kręgosłupa

Objawy stenozy zależą od poziomu kręgosłupa, stopnia zwężenia i tego, które struktury nerwowe są uciskane. W stenozie lędźwiowej dolegliwości często dotyczą kończyn dolnych i nasilają się podczas chodzenia lub dłuższego stania.

Najczęstsze objawy stenozy lędźwiowej to:

• ból kręgosłupa lędźwiowego,
• ból pośladków, ud, łydek lub stóp,
• drętwienie nóg,
• mrowienie kończyn dolnych,
• uczucie ciężkości nóg,
• osłabienie kończyn dolnych,
• skracanie dystansu chodzenia,
• konieczność zatrzymywania się podczas marszu,
• ulga po odpoczynku, siedzeniu lub pochyleniu się do przodu.

Pacjenci często opisują, że łatwiej jest im iść pochylonym do przodu, oprzeć się o wózek sklepowy albo zatrzymać się i usiąść. To wynika z chwilowego zwiększenia przestrzeni dla struktur nerwowych w pozycji zgięciowej.

Chromanie neurogenne – typowy objaw stenozy

Chromanie neurogenne to charakterystyczny zespół objawów w stenozie kanału kręgowego. Polega na pojawianiu się bólu, drętwienia, osłabienia lub uczucia ciężkości nóg podczas chodzenia albo stania. Dolegliwości zmniejszają się po odpoczynku, siedzeniu lub pochyleniu się do przodu.

Objaw ten bywa mylony z chorobami naczyń kończyn dolnych. Dlatego istotne jest dokładne badanie pacjenta i ustalenie, czy źródłem dolegliwości jest kręgosłup, układ naczyniowy czy kilka nakładających się problemów.

Stenoza szyjna – kiedy jest szczególnie niebezpieczna?

Stenoza w odcinku szyjnym może prowadzić nie tylko do bólu szyi i bólu promieniującego do kończyny górnej, ale również do ucisku rdzenia kręgowego. Taki stan może powodować objawy mielopatii szyjnej.

Niepokojące objawy stenozy szyjnej to:

• zaburzenia chodu,
• uczucie niezgrabności kończyn,
• problemy z precyzyjnymi ruchami dłoni,
• osłabienie kończyn,
• zaburzenia równowagi,
• drętwienie rąk lub nóg,
• zaburzenia zwieraczy.

Takie objawy wymagają szybkiej diagnostyki, ponieważ ucisk rdzenia kręgowego może prowadzić do trwałego pogorszenia sprawności.

Stenoza kręgosłupa a rwa kulszowa

Stenoza kręgosłupa może powodować objawy podobne do rwy kulszowej, czyli ból promieniujący do kończyny dolnej. Różnica polega na tym, że przy stenozie objawy często nasilają się podczas chodzenia i stania, a zmniejszają po odpoczynku lub pochyleniu się do przodu.

U części pacjentów stenoza współistnieje z dyskopatią, przepukliną krążka międzykręgowego lub zmianami zwyrodnieniowymi. Dlatego kluczowe jest połączenie badania klinicznego z analizą obrazów MRI lub TK.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Konsultacja jest wskazana, gdy ból, drętwienie lub osłabienie nóg ograniczają chodzenie, nasilają się mimo leczenia albo utrudniają codzienne funkcjonowanie. Szczególnie ważna jest ocena specjalisty, jeżeli pacjent zauważa systematyczne skracanie dystansu chodzenia.

Ortopeda zajmujący się leczeniem kręgosłupa w Poznaniu może ocenić, czy objawy wynikają ze stenozy kanału kręgowego, dyskopatii, przepukliny krążka międzykręgowego, zmian zwyrodnieniowych czy innej przyczyny.

Objawy alarmowe

Pilnej konsultacji wymagają objawy mogące świadczyć o istotnym ucisku struktur nerwowych. Nie należy odkładać diagnostyki, jeśli objawy szybko narastają albo pojawia się niedowład.

• narastający niedowład kończyn dolnych,
• opadanie stopy,
• zaburzenia oddawania moczu lub stolca,
• drętwienie okolicy krocza,
• szybko narastające problemy z chodzeniem,
• silny ból nieustępujący mimo leczenia,
• objawy ucisku rdzenia kręgowego w stenozie szyjnej.

Diagnostyka stenozy kręgosłupa

Diagnostyka stenozy rozpoczyna się od rozmowy z pacjentem i badania klinicznego. Lekarz ocenia charakter bólu, dystans chodzenia, objawy neurologiczne, siłę mięśniową, czucie, odruchy oraz wpływ pozycji ciała na dolegliwości.

Najważniejszym badaniem obrazowym jest rezonans magnetyczny kręgosłupa. MRI pozwala ocenić szerokość kanału kręgowego, stopień ucisku struktur nerwowych, stan krążków międzykręgowych, stawów międzykręgowych i więzadeł.

W wybranych przypadkach pomocne mogą być:

• tomografia komputerowa,
• RTG kręgosłupa,
• RTG czynnościowe,
• badania neurofizjologiczne, np. EMG,
• konsultacja naczyniowa, jeśli objawy mogą mieć przyczynę naczyniową.

Leczenie stenozy kręgosłupa

Leczenie zależy od nasilenia objawów, stopnia zwężenia kanału kręgowego oraz wpływu dolegliwości na codzienne życie. U części pacjentów możliwe jest leczenie bez operacji, szczególnie gdy objawy są umiarkowane i nie występuje narastający niedowład.

Leczenie bez operacji

Leczenie zachowawcze może obejmować farmakoterapię przeciwbólową, rehabilitację, ćwiczenia poprawiające stabilizację i tolerancję chodzenia oraz modyfikację aktywności. Celem jest zmniejszenie bólu, poprawa funkcji i utrzymanie możliwie dobrej sprawności.

W przypadku stenozy ćwiczenia powinny być dobrane indywidualnie. U części pacjentów korzystne są ćwiczenia w pozycjach zmniejszających objawy, trening tolerancji chodzenia, wzmacnianie mięśni tułowia i kończyn oraz nauka bezpiecznej aktywności.

Małoinwazyjne leczenie bólu

U wybranych pacjentów można rozważyć procedury małoinwazyjne, których celem jest zmniejszenie bólu i poprawa funkcjonowania. Dobór metody zależy od źródła bólu, stopnia zwężenia kanału kręgowego oraz wyniku badań obrazowych.

W niektórych przypadkach rozważa się zastrzyki nadtwardówkowe, blokady przeciwbólowe lub inne procedury wykonywane po kwalifikacji specjalistycznej. Trzeba jednak pamiętać, że w zaawansowanej stenozie skuteczność leczenia przeciwbólowego może być ograniczona, jeżeli dominuje mechaniczny ucisk struktur nerwowych.

Kiedy potrzebna jest operacja?

Leczenie operacyjne rozważa się, gdy stenoza powoduje istotne ograniczenie chodzenia, narastające objawy neurologiczne, niedowład albo brak poprawy mimo prawidłowo prowadzonego leczenia zachowawczego.

Celem operacji jest odbarczenie struktur nerwowych, czyli zmniejszenie ucisku na nerwy. Zakres i technika zabiegu zależą od przyczyny zwężenia, poziomu zmian, stabilności kręgosłupa oraz stanu pacjenta.

Stenoza kręgosłupa – leczenie w Poznaniu

W przypadku podejrzenia stenozy kręgosłupa ważna jest dokładna ocena kliniczna i analiza obrazów MRI lub TK. Sam opis badania nie zawsze wystarcza do podjęcia decyzji o leczeniu.

Leczenie stenozy kręgosłupa w Poznaniu powinno uwzględniać objawy pacjenta, dystans chodzenia, obecność objawów neurologicznych oraz stopień ucisku struktur nerwowych. Dopiero wtedy można zdecydować, czy właściwe będzie leczenie zachowawcze, małoinwazyjne czy operacyjne.

Jak przygotować się do wizyty?

Na konsultację warto zabrać:

• aktualny rezonans magnetyczny kręgosłupa,
• płytę lub dostęp online do obrazów MRI,
• wcześniejsze badania RTG, TK lub MRI,
• opisy badań obrazowych,
• informacje o dystansie chodzenia i objawach podczas marszu,
• listę stosowanych leków,
• dokumentację z rehabilitacji,
• wypisy ze szpitala, jeśli były wykonywane operacje kręgosłupa.

Najczęstsze pytania